Java – znaczenie, definicja i wszystko, co musisz wiedzieć

Kiedy słyszysz słowo „Java”, co przychodzi ci do głowy? Dla programisty będzie to jeden z najpopularniejszych języków programowania na świecie, dla miłośnika podróży – indonezyjska wyspa z wulkanami i świątyniami, a dla kawosza – filiżanka aromatycznej czarnej kawy. Te trzy światy łączy więcej, niż mogłoby się wydawać, a w tym artykule rozwiejemy wątpliwości i pokażemy, co tak naprawdę kryje się pod nazwą Java.

Rok wydania: 1995 ·
Twórca: James Gosling (Sun Microsystems) ·
Aktualna wersja LTS: Java 17 ·
Platforma: Wieloplatformowa (WORA) ·
Populacja wyspy Java: ok. 145 mln

Kluczowe dane liczbowe w jednym miejscu – od daty premiery po geografię wyspy, która dała językowi nazwę.

Co oznacza Java?

Znaczenie jako język programowania

• Java to język wysokiego poziomu, obiektowy i współbieżny, zaprojektowany przez Jamesa Goslinga w Sun Microsystems (Oracle – specyfikacja języka).
• Zadebiutowała publicznie 23 maja 1995 roku z hasłem „write once, run anywhere” (O’Reilly – historia i zasada WORA).
• Nazwa została wybrana po odrzuceniu propozycji takich jak Silk, Lyric, DNA i Dynamic – ostatecznie zwyciężyła „Java” jako nawiązanie do kawy z wyspy Java (GeeksforGeeks – historia nazwy).

Znaczenie jako wyspa indonezyjska

• Java to jedna z głównych wysp Indonezji, położona między Sumatrą a Bali (Wikipedia – geografia wyspy Java).
• Etymologia wywodzi się z sanskryckiego Yavadvīpa, gdzie yava oznacza jęczmień, a dvīpa wyspę – stąd dosłowne znaczenie to „Wyspa Jęczmienia” (Wikipedia – etymologia nazwy).
• Stamford Raffles sugerował z kolei pochodzenie od malajskiego jauh („daleki”) (Wikipedia – interpretacje nazwy).

Znaczenie jako slang kawowy

• W amerykańskim angielskim „java” to potoczne określenie kawy, popularne w kulturze popularnej i kawiarniach (Wikipedia – kultura kawowa).
• Określenie wywodzi się od kawy arabica eksportowanej z wyspy Java przez holenderskich kolonizatorów (Wikipedia – historia kawy Java).

Interpretacja: Ta wieloznaczność sprawia, że jedno słowo może prowadzić do nieporozumień, ale też otwiera drzwi do trzech fascynujących dziedzin.

Czym jest język programowania Java?

Historia i twórcy

• Projekt Java (wówczas „Green Project”) rozpoczął się w czerwcu 1991 roku w Sun Microsystems (Wikipedia – początki projektu).
• Kolejne robocze nazwy to Greentalk i Oak – ta ostatnia inspirowana dębem rosnącym przed biurem Jamesa Goslinga (GeeksforGeeks – nazwa Oak).
• Z powodu problemów ze znakiem towarowym Oak przemianowano na Java (GeeksforGeeks – zmiana nazwy).

Główne cechy – WORA, obiektowość, bezpieczeństwo

• Java działa na zasadzie „write once, run anywhere” – kod skompilowany do bytecode’u uruchamia się na dowolnej platformie z maszyną wirtualną (O’Reilly – zasada WORA).
• Jest językiem obiektowym, silnie typowanym, z automatycznym zarządzaniem pamięcią (garbage collector) (Oracle – specyfikacja JVM).
• Składnia przypomina C i C++, ale architektura jest bezpieczniejsza (brak wskaźników, zarządzanie pamięcią) (Oracle – podobieństwo do C/C++).

Zastosowania i popularność

• Java dominuje w aplikacjach korporacyjnych (backend, systemy bankowe, ubezpieczeniowe) (O’Reilly – zastosowania korporacyjne).
• Jest głównym językiem natywnego rozwoju aplikacji na Androida (Wikipedia – Android i Java).
• Wykorzystywana w systemach wbudowanych, big data (Apache Hadoop, Spark) i rozwiązaniach chmurowych (O’Reilly – Java w big data).

„Java to język programowania dla robotników – zaprojektowany tak, żeby był prosty, solidny i przenośny. Nie próbuje być najpiękniejszy, tylko najbardziej użyteczny.”

– James Gosling, twórca Javy (JavaPro – wywiad z Goslingiem)

Co to oznacza: Java od początku była projektowana jako praktyczne narzędzie, a nie eksperymentalna koncepcja – i ta filozofia wciąż przyciąga zarówno korporacje, jak i indywidualnych programistów.

Gdzie znajduje się wyspa Java?

Położenie geograficzne

• Java leży w archipelagu indonezyjskim, między Sumatrą na zachodzie a Bali na wschodzie (Wikipedia – położenie wyspy Java).
• Jej powierzchnia wynosi 128 297 km², co czyni ją 13. największą wyspą świata (Wikipedia – dane geograficzne).
• Na wyspie znajduje się stolica Indonezji – Dżakarta, licząca około 10,5 mln mieszkańców (Wikipedia – Dżakarta).

Znaczenie historyczne

• Java była centrum potężnych królestw hinduskich i buddyjskich, czego dowodem jest kompleks świątynny Borobudur – największa buddyjska świątynia na świecie (Wikipedia – Borobudur).
• W epoce kolonialnej Holendrzy uczynili Javę centrum upraw kawy, co zapoczątkowało światową sławę javajskiej kawy (Wikipedia – historia kolonialna).
• Wyspa leży w pasie wulkanicznym – znajduje się tu ponad 30 aktywnych wulkanów, w tym Krakatau i Semeru (Wikipedia – wulkany Javy).

Informacje turystyczne

• Główne atrakcje to Borobudur, Prambanan, wulkan Bromo oraz kulturalne centrum Yogyakarty (Wikipedia – turystyka na Jawie).
• Java słynie z parków narodowych, plantacji herbaty i ryżowych tarasów (Wikipedia – przyroda Javy).

Co to oznacza dla podróżnika: Java to nie tylko przystanek w drodze na Bali – to cel sam w sobie, z historią, przyrodą i kulturą, które konkurują z każdą inną indonezyjską wyspą.

Jakie są 4 rodzaje Javy?

Java Standard Edition (SE)

• Podstawowa platforma zawierająca kompilator (javac), maszynę wirtualną (JVM) i bibliotekę standardową (Oracle – Java SE).
• To od Java SE zaczyna każdy początkujący programista – stanowi fundament dla pozostałych edycji (Wikipedia – edycje Javy).

Java Enterprise Edition (EE), obecnie Jakarta EE

• Rozszerzenie Java SE o biblioteki dla aplikacji korporacyjnych: servlety, JPA, EJB, JMS (Wikipedia – Java EE).
• Po przekazaniu przez Oracle fundacji Eclipse w 2017 roku platforma funkcjonuje jako Jakarta EE (Wikipedia – Jakarta EE).

Java Micro Edition (ME) i JavaFX

• Java ME była przeznaczona dla urządzeń mobilnych i wbudowanych, ale jej popularność zmalała wraz z ekspansją Androida (Wikipedia – Java ME).
• JavaFX to platforma do budowy bogatych interfejsów graficznych (RIA), która w Java 11 została wydzielona z JDK (Wikipedia – JavaFX).

Wniosek praktyczny: Dla polskiego programisty Java SE to obowiązkowy start, Java EE/Jakarta EE to droga korporacyjna, a Java ME i FX to niszowe specjalizacje – wybór edycji zależy wyłącznie od tego, co chce się budować.

Z czego słynie Java?

Sława programistyczna

Java jest językiem wysokiego poziomu, klasowym, obiektowym – zaprojektowanym tak, by mieć jak najmniej zależności implementacyjnych. To właśnie ta niezależność od platformy uczyniła ją jednym z najszerzej stosowanych języków w historii informatyki.

– Wikipedia – opis Javy

• Słynie z przenośności – aplikacje Javy działają na Windows, Linux, macOS, a także w systemach wbudowanych (O’Reilly – przenośność Javy).
• Regularnie pojawia się w pierwszej trójce rankingów popularności (TIOBE, Stack Overflow) (Wikipedia – popularność Javy).
• Za bezpieczeństwem Javy stoją mechanizmy takie jak sandboxing, zarządzane wyjątki i brak bezpośredniego dostępu do pamięci (Oracle – bezpieczeństwo Javy).

Sława geograficzna

• Wyspa Java słynie z wulkanów – Krakatau (którego erupcja w 1883 roku była słyszana nawet w Australii) oraz regularnie aktywnego Semeru (Wikipedia – wulkany Javy).
• Borobudur – buddyjska świątynia z IX wieku – jest największym tego typu obiektem na świecie i wpisanym na listę UNESCO (Wikipedia – Borobudur UNESCO).
• Java jest też najgęściej zaludnioną wyspą globu – na powierzchni porównywalnej z Nikaraguą mieszka około 145 milionów ludzi (Wikipedia – populacja Javy).

Sława kulturowa (kawa)

• W amerykańskiej kulturze „java” to synonim kawy od co najmniej lat 50. XX wieku, obecny w filmach, piosenkach i literaturze (Wikipedia – java jako kawa).
• Holenderscy kupcy kolonialni sprowadzali kawę z Javy do Europy już w XVIII wieku, a nazwa wyspy stała się marką rozpoznawalną na całym świecie (Wikipedia – kawa z Javy).

Jak to się łączy: Fenomen Javy polega na tym, że trzy zupełnie różne dziedziny – informatyka, geologia i gastronomia – dzielą to samo słowo, a każda z nich może rościć sobie prawo do pierwszeństwa w świadomości odbiorcy.

Jakim językiem mówi się na Jawie?

Język jawajski

• Jawajski (basa jawa) to język ojczysty około 80 milionów mieszkańców wyspy, co czyni go jednym z największych języków regionalnych świata (Wikipedia – język jawajski).
• Posiada rozbudowany system poziomów grzecznościowych – ngoko (potoczny), madya (średni) i krama (wysoki) – co odzwierciedla hierarchię społeczną Jawy (Wikipedia – poziomy języka jawajskiego).

Język indonezyjski

• Bahasa Indonesia jest językiem urzędowym używanym w edukacji, administracji i mediach na całej Jawie (Wikipedia – Bahasa Indonesia na Jawie).
• Pełni rolę języka mostowego między różnymi grupami etnicznymi wewnątrz Indonezji (Wikipedia – rola Bahasa Indonesia).

Inne języki regionalne

• W zachodniej części Jawy dominuje sundajski (około 40 mln użytkowników), a na wschodzie – madurski (Wikipedia – języki regionalne Jawy).
• W miastach powszechnie używa się angielskiego w biznesie i turystyce (Wikipedia – angielski na Jawie).

Co to oznacza w praktyce: Dla polskiego turysty najważniejszy będzie angielski i kilka zwrotów po indonezyjsku – jawajski przyda się głównie przy dłuższym pobycie na wsi, gdzie codzienne życie toczy się w tym języku.

„Java od początku miała być językiem, który pozwala pisać raz, uruchamiać wszędzie. I to się udało – dziś Javę znajdziesz w bankach, Androidzie, a nawet w tosterach.”

– James Gosling w wywiadzie z 2006 roku (O’Reilly – wywiad z Goslingiem)

Najczęściej zadawane pytania

Powiązane lektury

• Raspberry Pi: porównanie modeli i poradnik dla początkujących
• Multimetr – co to jest, jak wybrać i prawidłowo mierzyć

Java to słowo, które łączy trzy światy: programistów, podróżników i kawoszy. Dla polskiego czytelnika najważniejsze jest zrozumienie tych trzech warstw – bo każda z nich ma własną historię i własne reguły. Niezależnie od tego, czy chcesz nauczyć się programować, zaplanować podróż na Jawę, czy po prostu zamówić kawę w amerykańskim stylu – wiedza o znaczeniu słowa Java przyda się w każdej z tych sytuacji.